Uitvaart en begraven

Een kerkelijke uitvaart is een viering van geloof en hoop, waarin we de overledene aan God toevertrouwen in het licht van Pasen. Nabestaanden regelen de uitvaart via een uitvaartondernemer, waarna de parochie samen met hen de viering voorbereidt. Er zijn verschillende vormen van uitvaartliturgie, met ieder hun eigen mogelijkheden. De Kerk blijft de overledenen herdenken, o.a. via het gedachteniskruisje, het parochieblad en de Allerzielenviering.

Uitvaart en begraven

De uitvaart in het licht van het geloof

Een kerkelijke uitvaart is geen sacrament, maar wel een belangrijk en kostbaar moment. Binnen de katholieke Kerk is een uitvaart vooral een Paasviering: we vertrouwen de overledene toe aan God, die ons door het leven én door de dood heen draagt. De verrijzenis van Jezus Christus geeft ons hoop dat God ons thuisbrengt in zijn licht. Daarom spreken we over uitvaartliturgie, niet over een afscheids- of herinneringsdienst.

Als iemand overlijdt, komt er veel op nabestaanden af: vragen over leven en dood, maar ook praktische zaken. Het is goed om vooraf al eens met elkaar te spreken over wensen rond een uitvaart.

Wat moet u doen bij een overlijden?

  • Neem zo snel mogelijk contact op met een uitvaartondernemer.
  • Geef duidelijk aan dat u een kerkelijke uitvaart wenst.
  • De uitvaartondernemer neemt vervolgens contact op met de parochie om dag, locatie en tijd af te stemmen.

De parochie controleert eerst de beschikbaarheid van:

  • een voorganger (priester of pastoraal werker),
  • de kerk,
  • het koor,
  • en de koster.

Pas na akkoord van de voorganger wordt het tijdstip definitief vastgelegd. Uitvaarten beginnen in de regel om 10.30 uur.

Op zaterdagmiddag of zondag zijn er geen uitvaarten mogelijk. Aanmelden kan van maandag t/m zaterdag (op zondag is de bereikbaarheid beperkt).

De voorganger neemt daarna contact op voor een voorbereidend gesprek.

Uitvaart vanuit de kerk

De uitvaart vindt bij voorkeur plaats in één van onze kerken. Daar kunnen we op waardige wijze afscheid nemen vanuit ons geloof. Als het om praktische redenen beter is om een plechtigheid op de begraafplaats of in het crematorium te houden, is een gebedsviering (zonder communie) mogelijk. Deze wordt dan niet door een priester geleid.

Vormen van uitvaart

Avondwake

De avondwake vindt plaats op de avond vóór de uitvaart, of zelfstandig. Deze viering wordt meestal verzorgd door toegeruste vrijwilligers.

Drie soorten uitvaartvieringen

Er zijn drie mogelijke vormen:

1. Eucharistieviering (Uitvaartmis)

De meest volledige vorm, geleid door een priester.

  • De Eucharistie is het hoogtepunt.
  • Een parochiekoor verzorgt de vaste gezangen.
  • Er is beperkte ruimte voor eigen inbreng.

2. Woord- en Communieviering

Geleid door een pastoraal werker of diaken.

  • We luisteren naar de Schrift.
  • Er is gelegenheid om de communie te ontvangen (eerder geconsacreerd).
  • Iets meer ruimte voor persoonlijke elementen.

3. Woord- en Gebedsviering

Geschikt voor mensen die minder vertrouwd zijn met de liturgie.

  • Veel ruimte voor persoonlijke teksten, gedichten of muziek.
  • Geen communie.
  • Gelijkwaardige deelname voor alle aanwezigen.

De voorganger bepaalt in overleg met de familie de meest passende vorm.


Bij het graf of crematorium

Na een uitvaart in onze kerk gaat de voorganger alleen mee naar de begraafplaatsen bij de volgende kerken:

  • H. Maria Hemelvaart te Philippine,
  • H. Antonius van Padua te Sluiskil,
  • Onze Lieve Vrouw Visitatie te Westdorpe,
  • H. Maria Hemelvaart te Zuiddorpe.

In principe gaat de voorganger niet mee naar het crematorium of andere begraafplaatsen. Het kerkelijk afscheid heeft dan immers al plaatsgevonden. In bijzondere gevallen kan hiervan worden afgeweken.

Herdenken binnen de parochie

Gedachteniskruisje

Na een uitvaart vanuit de kerk wordt een gedachteniskruisje opgehangen in de kerk.
Familie die geen kerkelijke uitvaart had, kan op verzoek toch om een kruisje vragen; dit gebeurt alleen in overleg met het pastoraal team.

Tijdens Allerzielen kunnen de kruisjes worden meegegeven.

Vermelding in het parochieblad

De naam van de overledene wordt opgenomen in het parochieblad wanneer er een kerkelijk afscheid is geweest:

  • uitvaart vanuit de kerk,
  • of een afscheidsviering in crematorium of aula waarbij een pastor voorging.

In andere gevallen is vermelding alleen mogelijk na overleg met het pastoraal team.

Allerzielen

Op 2 november gedenken we alle overleden parochianen van het afgelopen jaar. Namen van mensen zonder kerkelijk afscheid kunnen op verzoek worden genoemd in een aparte vermelding.

Overige praktische informatie

Wie leidt de uitvaart?

Uitvaarten worden geleid door:

  • een priester,
  • een pastoraal werkster,
  • een gepensioneerde pastoraal werker,
  • of een emeritus priester.

Een externe pastor kan alleen worden uitgenodigd na overleg met de pastoor van de parochie. Eventuele kosten hiervoor zijn niet voor rekening van de parochie.

Muziek tijdens de uitvaart

De kerk geeft de voorkeur aan live muziek (koor, organist, solist).
Bij de Uitvaartmis is dit extra belangrijk vanwege de liturgische gezangen.
Geluidsopnames zijn alleen mogelijk na overleg met de voorganger.

Projectie van foto’s

In de Emmaüskerk te Terneuzen is standaard een beamerinstallatie aanwezig voor het tonen van foto’s. Deze mag alleen bediend worden door de beamergroep van de parochie. De uitvaartondernemer kan materiaal aanleveren, maar de bediening gebeurt dus altijd door onze eigen vrijwilligers die daarvoor zijn opgeleid.

Daarnaast kunnen nabestaanden kiezen voor livestreaming via Kerkdienstgemist.nl, zodat mensen die niet aanwezig kunnen zijn de viering toch mee kunnen beleven.

Tarieven

De tarieven worden jaarlijks vastgesteld volgens de richtlijnen van het Bisdom Breda.
De collecte tijdens de uitvaart is voor de pastorale en diaconale zorg van de parochie.
Een extra collectebus kan alleen na overleg worden geplaatst.